تعیین قلمرو: تزاروس قبوری و قبوریون

در جولای 3rd, 2015, نوشته شده در: نکته ها و اندیشه ها توسط

تعیین قلمرو: تزاروس
(قبوری و قبوریون)

محمد نوری/ 12 خرداد 1394

اخیراً برای مقاله‌ای نیاز به اطلاعات درباره اصطلاح «قبوری» و «قبوریون» داشتم. برای پیداکردن اطلاعات اولیه علی‌القاعده باید به سراغ کتابشناسی‌هایی که در زمینه تکفیر، وهابیت، کفر و زندقه است می‌رفتم و منابع مرتبط به قبوری را پیدا کرده، سپس به یافتن این منابع و مطالعه آنها می‌پرداختم. بالاخره به سراغ چند کتابشناسی در دسترس رفتم، اما با کمال تعجب، هیچ اشاره‌ای به این موضوع مهم نشده بود.
قبوری اصطلاحی است که وهابیون به ویژه نسل دوم وهابیون برای تکفیر مسلمانان و شیعیانی که به آرامگاه‌های بزرگان و رهبران مذهبی احترام می‌گذارند، به کار بردند. معادل فارسی آن قبر پرستی یا مرده‌پرستی است. البته به زعم وهابیون، شیعیان مرده و قبر پرست هستند . اول قبوری به معنای منسوب به قبرها بوده و در این معنا استعمال میشد ولی به تدریج قبوری از معنای اول مرتجل شد و در فرهنگ وهابی به معنای کافِر و مشرک به کار رفت. یعنی در منابع اصیل وهابی، قبوری به معنای کافِر و مشرک به دلیل اهتمام به قبر و مرده‌پرستی است. البته همه اینها بنابر باورهای وهابیون است.
مرحوم ایرج افشار و مرحوم غلامحسین زرین کوب در کلاس درس نکته‌ای می‌فرمودند، که برای همه پژوهشگران به ویژه کسانی که درصدد کتابشناسی هستند، مهم است. می‌فرمودند هر مطلبی و موضوعی که می‌خواهید کار کنید نخست قلمرو مفهومی آن را تعیین کنید. موضوع مورد نظر را روی برگه‌ای یادداشت کنید، سپس تمامی واژگان مرتبط به آن را هم زیر آن بنویسید. بعد از آن این واژگان را طبقه بندی کنید و نوع ارتباطشان با موضوع اصلی را مشخص نمایید.
آنگاه تصمیم بگیرید کدامیک از این موضوعات مرتبط به موضوع مورد تحقیق است و کدامیک خارج از قلمرو کاری شما است. البته همه اینها را هم در مقدمه تحقیق خود بیاورید.
این روش که در غرب به نام تزاروس مشهور است بسیار مهم می‌باشد. برای پایان نامه دکتری، موضوعی به استادم در یکی از دانشگاه‌های لندن داده بودم و بیست صفحه طرح نامه هم ضمیمه آن برای نظرخواهی فرستادم. استاد نوشته بود ابتدا و قبل از هر چیز تزاروس این موضوع را به من بده، پس از تأمل، طرح نامه را بفرست. من از این استادان این درس مهم را آویزه گوشم کردم، وقتی می‌خواستم مأخذشناسی احیای اسلام را بنویسم، همه واژگان و در واقع قلمرو را نوشتم، وقتی می‌خواستم مأخذشناسی جامع فقه اسلامی را بنویسیم، در چند صفحه به تزاروس آن پرداختم و تقریباً در اکثر کارها این درس استادانم را پاس داشته‌ام. لذا هم تکلیف خودم و هم تکلیف کاربران و خوانندگان روشن است.
اما بارها دیده و شنیده‌ام که مؤلفینی به ویژه جوان‌ترها می‌گویند اگر قلمرو را مشخص کنیم دستمان رو شده و در معرض نقد قرار می‌گیریم و بهتر است مجمل بگذاریم.

بدون نظر به “تعیین قلمرو: تزاروس قبوری و قبوریون”

ارسال نظر و پیشنهاد