بقیع: مکانی باستانی با قدمت چند هزار ساله

در جولای 26th, 2015, نوشته شده در: نکته ها و اندیشه ها توسط

بقیع: مکانی باستانی با قدمت چند هزار ساله

محمد نوری
3 مرداد 1394/ 8 شوال 1436

Jannat-Ul-Baqi-(2)امروز هشتم شوال 1436ق، نود و دو سال از تخریب گسترده بقیع در سال 1344ق می‌گذرد. دو بار به طور گسترده تخریب شد. یک‌بار در 1221ق یعنی در 215 سال قبل و بار دوم در 1344ق یعنی 92 سال قبل. تخریب اول به نکبة اولی و تخریب دوم به نکبة ثانی معروف شده است.
هولوکاست در جریان جنگ جهانی دوم و حدود هشتاد سال پیش اتفاق افتاد. فعلاً کاری به صحت و سقم هولوکاست ندارم، فقط می‌خواهم تشابه نکبت دوم بقیع و حادثه هولوکاست را معرفی کنم. در هر دو جریان، هدف نابودی و هلاکت نسلی و گروهی از انسان‌ها و نابودی اماکن مهم آنان به منظور ریشه‌کنی هویت تاریخی و فرهنگی آنها بوده است.
لذا در هر دو حادثه انسان‌های بسیاری کشته شدند یا آسیب دیدند و اماکن تاریخی در هر دو حادثه از بین رفت.
اما قوم یهود که جمعیت آنها در تمام جهان به اندازه یکی از کشورهای کوچک اسلامی نیست، تا کنون برای هولوکاست، ده‌ها فیلم ساخته‌اند؛ ده‌ها نمایشگاه برپا کرده‌اند؛ صدها کتاب و مقاله و حتی دائرة‌المعارف نوشته و منتشر کرده‌اند؛ موزه‌هایی در چند کشور ساخته و دایر کرده‌اند. همایش‌ها و نشست‌های فراوان برپا کرده‌اند. اما مسلمانان برای حادثه بقیع و حادثه نکبت اول و نکبت دوم چه کار کرده‌اند؟ فقط چند تظاهرات در چند کشور، نهایتاً چند عنوان کتاب آن هم اغلب ضعیف و درجه دوم و سوم؛ یکی دو سایت اینترنتی و یک شبکه ماهواره‌ای هست که فقط نوحه و یا سخنرانی عمومی وعاظ را پخش می‌کند و تا کنون یک مطلب تاریخی و علمی قوی مشاهده نکرده‌ایم. خلاصه کارنامه جهان اسلام که حداقل 1/3 جهان را تشکیل می‌دهند، در این زمینه صفر است.
این همه پژوهشگاه، یک اثر تحقیقی و علمی تا کنون منتشر نکرده‌اند؛ این همه فیلم و سریال و این رادیو و تلویزیون گسترده ایران، تا کنون فقط یک فیلم مستند چند دقیقه‌ای درباره بقیع پخش کرده‌اند. وقتی دیدیم بزرگ‌ترها کاری نمی‌کنند، چند طلبه و دانشجو با هزینه شخصی “دانشنامه بقیع” را طی چهار سال تلاش آماده انتشار کردیم. این اثر هم اکنون زیر چاپ است و به زودی به دست علاقه‌مندان می‌رسد. نیز مجله‌ای با رویکرد کاملاً علمی به نام “بقیع نامه” پس از یک سال تلاش، مجوزاش را دریافت کردیم. شماره تجربی آن هم منتشر شده است. مهم این است که بقیع جنبه‌های مهمی دارد، روضه‌های پاک چهار امام شیعه(ع) آنجا است، نیز مقابر بسیاری از صحابه و تابعین و خانواده حضرت رسول(ص) در آنجا است. این محل قدمت چند هزار ساله دارد و لازم است تلاش شود تا در یونسکو ثبت گردد.

یکی از مدخل‌های دانشنامه بقیع به پیوست تقدیم می‌گردد:
هشتم شوال روز جهانی بقیع، به مناسبت تخریب بقیع در 1344ق.
آل‏سعود خاندانی منسوب به سعود بن محمد از سال 1148ق تلاش کردند بر حجاز و شبه جزیره عربستان حاکم و مسلط شوند. آنان نخست بر نجد تسلط یافتند. بنیان‏گذار وهابیت یعنی محمد بن عبدالوهاب (1115-1206ق) در تابستان 1157ق در درعیه با محمد بن سعود به مذاکره پرداخت و عقد اخوت و اتحاد بین آنان منعقد شد و قرار گذاشتند با مساعدت یکدیگر وهابیت را به عنوان یک تفکر جدید به پیش برده و در همه جا ترویج نمایند، و نیز دولت آل‏سعود را بر حجاز توسعه دهند. آنان یکی یکی شهرها را فتح کرده و هرجا مردم یا اسیران مقاومت می‏کردند به روش ارعاب و کشتار جمعی و تخریب عمومی متوسل می‏شدند. آل‏سعود بار نخست در 1221ق بخش‏هایی از بقیع را ویران و تخریب کرد، سپس با تسلط به مناطق مختلف 8 شوال 1344ق تمامی بقیع و تمامی ساختمان‏های موجود در بقیع را ویران کردند؛ نیز در کل مدینه هرجا بقعه و اماکنی مقدسی بود تخریب و منهدم کرده و اشیای آن را به یغما بردند.
رهبران و نخبگان مسلمان به ویژه شیعه، همایش‏ها و سمینارهایی برپا کردند و اطلاعیه‏هایی صادر کردند و اقدامات آل‏سعود را تماماً نقد و ردّ کرده و آنها را مخالف اصول و قواعد شریعت دانستند. تا اینکه در همایشی که در مدینه در 1344 توسط آیت الله العظمی شیرازی برپا شده بود، هشتم شوال را سالروز جهانی بقیع اعلام نمودند. از آن تاریخ مسلمانان کما بیش این روز را گرامی داشته و به اطلاع‏رسانی مسلمانان می‏پردازند. البته مسلمانان و شیعیان تمام قد و با تمام نیرو از این روز بهره‏برداری نکردند.
اگر تخریب بقیع با اقدامات یهودیان به مناسبت هولوکاست مقایسه گردد، و با توجه به اینکه بین نکبت آل‏سعود در 1344ق (نابودی و انهدام میراث فرهنگی و مذهبی و اجتماعی اهل بیت(ع) و شیعه توسط آل‏سعود) و هولوکاست (نسل‏کشی و انهدام میراث فرهنگی یهود توسط نازی‏ها) تشابه‏هایی هست، باید هزاران مقاله، کتاب، پایان‏نامه و تحقیق عرضه می‌کردند و با تمامی امکانات به بهره‏برداری از تخریب بقیع می‌پرداختند؛ اما تقریباً بهره‏برداری از نکبت آل‏سعود در حد صفر بوده است.
مآخذ
اسناد روابط ایران و عربستان سعودی، به كوشش علی محقق، تهران، مركز اسناد و تاریخ دیپلماسی، 1379، جمـ؛ بقیع الغرقد، سیدمحمد حسینی شیرازی، بیروت، 1420ق/1999م، ‌مقدمه و ص4-10؛ تخریب و بازسازی، سید علی قاضی عسکر، تهران، مشعر، 1385، جمـ؛ دانشنامه دانش‏ گستر، ج6، ص644- 648 و ج18، ص26؛ شیعیان عرب، گراهام ای فولر، رند رحیم فرانكه، ترجمه خدیجه تبریزی، قم، مؤسسه شیعه شناسی، 1384، ص351-368؛ فاجعه البقیع، جلال معاش، بیروت، دارالعلوم، 1427ق/ 2006م، جمـ.؛ «نقدی بر اندیشه وهابیت به انگیزه هشتم شوال سالروز تخریب بقیع»، خیمه، ش45، مهر 1387، ص14.

بدون نظر به “بقیع: مکانی باستانی با قدمت چند هزار ساله”

ارسال نظر و پیشنهاد